Місько Павел

Місько

Павел Андрэевіч

Калі пакараў цябе Бог талентам –

трывай, нясі свой крыж на сваю

Галгофу, яна і ёсць для цябе – Парнас.

П. Місько.

“Жыццё пражыць – не поле перашыць слядамі ног, як машыновай строчкай”, - так пачынае свой верш “Споведзь” беларускі празаік і паэт, ураджэнец вёскі Знамя Слуцкага раёна Павел Андрэевіч Місько. У юныя гады будучаму пісьменніку давялося перажыць шмат цяжкасцей і нягод, якія загартавалі яго і прадвызначылі далейшыя жыццёвыя пуцявіны.

Нарадзіўся пісьменнік 14 сакавіка 1931 года. Нялёгкай была доля сям’і Місько ў складаныя 30-я гады, калі згарэла хата. “Прытуліў нас часова дзед. Хата яго была малая, намнога меншая, чым наша. Спалі ўпяцёх упоперак драўлянага ложка – маці і чацвёра дзяцей. Бацька на лаве...Сталі на ногі толькі перад самаю вайною”, - успамінае П. Місько ў артыкуле “На покліч душы” (Замест аўтабіяграфіі”). Яшчэ большыя выпрабаванні выпалі пазней: у гады фашысцкай навалы і пасляваеннай галечы.

Вялікі ўплыў на станаўленне характару будучага пісьменніка аказала сям’я, асабліва маці і дзед па матчынай радні. Маці цудоўна ведала фальклор: не толькі расказвала казкі, але і прыгожа спявала. З самага дзяцінства П. Місько быў далучаны да цудоўнай скарбніцы беларускай вуснай народнай творчасці, што абуджала цікавасць і да мастацкай літаратуры. Чароўны свет прыроды адкрыў унуку дзед Лукаш. Бацька быў майстар на ўсе рукі. Акрамя таго, што спраўна рабіў усю сялянскую работу, ён быў бондарам, стэльмахам, цесляром.

Да вайны Павел Місько скончыў з пахвальнай граматай усяго два класы. “Пасля вызвалення прыйшоў у чацвёрты і палахліва чакаў – што будзе? Адсадзяць у трэці? Увесь верасень сорак чацвёртага настаўнікі гадалі, што рабіць з пераросткамі, у прыватнасці са мною. У задачках быў не вельмі порсткі, хоць па астатніх прадметах ішоў добра і выдатна. Але хтосьці сказаў на педсавеце рашучае слова, і мяне перасадзілі... у пяты клас... Гэтае “пераскокванне” ажно цераз два класы так і пакінула прабел у маёй матэматычнай падрыхтоўцы, і з задачамі па алгебры, фізіцы, хіміі я не ладзіў, пакуль і школу не скончыў. А мо не з-за гэтага? Мо проста я не быў народжаны матэматыкам?”, - успамінае пісьменнік.

З 1947 па 1950 год працягваў вучобу ў СШ №10 г. Слуцка, а летам працаваў: то з братамі рэзаў, сушыў торф для калгаса, то памагаў маці жаць, апрацоўваць бульбу. Нягледзячы на матэрыяльныя цяжкасці ў сям’і, бацькі падтрымлівалі жаданне хлопца вучыцца.

У юныя гады не хапала дзіцячых кніг, вялікай радасцю была для будучага пісьменніка кожная новая кніга. Пасля заканчэння школы думаў падаваць дакументы ў тэатральна-мастацкі інстытут. Яшчэ ў школе ўдзельнічаў ў пастаноўках, якія наладжваў драмгурток. “Але хапіла глуздоў самому ацаніць свае здольнасці, адаслаць дакументы ва універсітэт”, - нагадвае Павел Місько.

У час вучобы ў БДУ на аддзяленні журналістыкі філалагічнага факультэта будучы пісьменнік пазнаёміўся і пасябраваў з Н. Гілевічам, А. Вярцінскім, У. Нядзведскім і іншымі пачынаючымі мастакамі слова. Пасля заканчэння вучобы працаваў у Давыд-Гарадоцкай раённай газеце з 1955 па 1959 год спачатку адказным сакратаром, а потым рэдактарам. Яго цягнула сцэна, і па вячарах па сумяшчальніцтву кіраваў драматычным гуртком раённага Дома культуры.

З сям'ёй у Батанічным садзе. Злева направа Павел Андрэевіч, дачка Тамара, дачка Марына, жонка Аляксандра Міхайлаўна, сын Віктар. 1968 год.

Першае апавяданне “Надзя” выйшла ў альманаху “Брэст” у 1958 годзе. У 1958-1959 гадах некалькі нарысаў надрукавалі часопісы “Маладосць” і “Полымя”.

З 1959 года працаваў у рэспубліканскай газеце “Звязда”.

З 1964 па 1967 год – літсупрацоўнік “Сельской газеты”, у 1967-71 гадах – загадчык аддзела культуры рэдакцыі штотыднёвіка “Літаратура і мастацтва”, у 1971-72 гадах – загадчык аддзела навукі і мастацтва часопіса “Полымя”. З 1972 года працаваў загадчыкам рэдакцыі прозы, а з 1976 па 1980 год – намеснікам галоўнага рэдактара выдавецтва “Мастацкая літаратура”.

Яшчэ ў 1960 г. ад Еўдакіі Лось, якая тады загадвала аддзелам культуры і літаратуры “Звязды”, Паўлу Місько прыйшло пісьмо: “Мне здаецца, што вы можаце напісаць нешта большае, чым газетную карэспандэнцыю, мяркую па двух вашых допісах аб гродзенскіх людзях. Вы робіце іх па-пісьменніцку амаль. Паспрабуйце, праўда, і не для газеты, апавяданне, аповесць! Спрабуйце сілы ў мастацкай прозе!...”

Першая кніга апавяданняў “Калодзеж” была выпушчана ў 1967 годзе. У гэтым зборніку былі апавяданні, якія яшчэ недалёка адышлі ад нарыса. Але былі там і даволі глыбокія творы: “Палеская казка”, “Калодзеж” і апавяданне вельмі значнай мастацкай сілы “Амяла на бярозе”. Ужо з гэтага апавядання пачалася вельмі багатая галерэя жыццёва праўдзівых вобразаў нашых жанчын, якія на рэдкасць удаюцца П. Місько. Творчасць пісьменніка цесна звязана з нацыянальнымі вытокамі, з роднай Случчынай, з вёскай Знамя.

У 1968 годзе ён выпускае кнігу нарысаў “Гаспадыні свайго лёсу”, а ў 1973 годзе – чарговую кнігу нарысаў “Дрэва жыцця”. Місько – аўтар аповесці “Ціхае лета” (1973). Шмат у ёй цікавага, змястоўнага, жыццёва пераканаўчага. Падзеі Вялікай Айчыннай вайны аўтар адлюстраваў у аповесці “Поезд ішоў на захад”. Ужо самі словы Піфагора “Беражыце слёзы вашых дзяцей, каб яны маглі праліваць іх на вашай магіле”, абраныя П. Місько за эпіграф да аповесці, настройваюць на нешта высокае, узнёслае. “...Па сіле скандэнсаванага ў ёй пачуцця, па канцэнтрацыі думак, якія даносяцца да чытача праз эмацыянальнае, душэўнае ўзрушанне – гэта, па сутнасці, спрасаваны раман”, - лічыць беларускі крытык Г. А. Шупенька.

Раман “Мора Герадота” (1976) – праўдзівы, сумленны твор пра чалавека на вайне, пра шляхі нашай перамогі, пра масавы гераічны рух на Палессі.

“Мора Герадота” – гэта і ўсенароднасць барацьбы з ворагам, і неймаверная цяжкасць і неадназначнасць гэтай барацьбы. Гэта і мора слёз, крыві, пакут, крушэнне лёсаў тысяч і мільёнаў людзей. Мора гора чалавечага. У рамане расказвалася ў першую чаргу пра гэта, а не пра ўдалыя партызанскія налёты на ворага, як пісаў у той час у “Немане” адзін з крытыкаў, пазнаёміўшыся толькі мо з першымі старонкамі твора. Раман усім пафасам якраз і палемізаваў з тагачаснымі творамі пра хвацкія налёты і шапказакідацельства, - удакладняе аўтар. Лёс герояў “Мора Герадота” прадоўжаны ў рамане “Хлопцы, чые вы будзеце?”.

Дзеянне ў шматпраблемным рамане “Градабой” (1980) адбываецца ў вёсцы. У складаных, часам драматычных і нават трагічных абставінах паказваецца жыццё трох пакаленняў механізатараў Сухавеяў.

Нялёгкія выпрабаванні выпадаюць на долю як самога пачынальніка роду Івана Іванавіча Сухавея, так і яго сыноў Гардзея, Рыгора і Фёдара, дачкі Настасы, асабліва ў каханні. І як няпроста было выстаяць пад градабоем гэтых выпрабаванняў і захаваць душу і сумленне чыстымі.

Павел Місько – аўтар п’ес на сучасныя тэмы: “На зачараваным востраве, або Баба Яга Залатая нага”, “Канфлікт мясцовага значэння”, “Змяя-спакушальніца”, “Ліха крадзецца ціха”.

Зборнікам вершаў “Ружовыя ліўні”, паэтычным раманам “Пакуль зямлю мілуе сонца” пісьменнік грунтоўна засведчыў свой паэтычны талент. У зборніку “Ружовыя ліўні” ружовага мала. Усё, што даводзілася перажыць аўтару, лірычнаму герою, суадносіцца з няпростым, нялёгкім рэальным жыццём, у якім пытанняў больш, чым адказаў.

Даволі сур’ёзны чалавек, Павел Місько не расстаецца з гумарам. Яго гумарыстычныя кнігі “Вясельны марафон”, “Лекцыя з падвывам”, “Чэрці ў коміне” і іншыя палюбіліся чытачам.

Апошняя кніга прозы “Прыгавораны да жыцця” выйшла ў 2007 годзе. У яе ўвайшлі вельмі глыбокадумныя філасофскія тэксты для дарослых. Адзін з іх – “Ніль адмірары, альбо Я выбіраю смерць” – выдатная антыўтопія, значная для нашай літаратуры, небагатай на творы ў такім гуманістычным жанры.

Павел Андрэевіч Місько – дасканалы знаўца роднай мовы, мастак, які піша і для дарослых , і для дзяцей. Гэтыя дзве ўрадлівыя дзялянкі яго творчасці аднолькава яму дарагія: “Разрываюся паміж дарослымі і дзецьмі”, - з усмешкай зазначае ён.

Без твораў П. Місько не ўяўляеш беларускую дзіцячую літаратуру. Юныя чытачы залічылі ў лік любімых яго аповесці “Навасёлы, або праўдзівая, часам смешная, часам страшнаватая кніга пра незвычайны месяц у жыцці Жэні Мурашкі”, ”Прыгоды Бульбобаў”, “Эрпіды на планеце Зямля”, “Прыйдзі, дзень-залацень”, “Акрабат у бутэльцы”.

Аўтарам створаны такія розныя вобразы дзяцей – непаседлівых, гарачых, памяркоўных, разважлівых, ціхмяных, задзірыстых, згаворлівых – такіх, якіх мы сустракаем, якія ёсць у жыцці. Без павучальных слоў пісьменнік вельмі натуральна, з адпаведным гумарам гаворыць з дзецьмі, і яны непрыкметна, весела праходзяць школу жыцця, вучацца сябраваць, правільна паводзіць сябе, разбірацца ў людзях.

Першым творам, напісаным для юнага чытача, стала дакументальная аповесць “Падарожжа ў калгас” (1970). Сапраўдную вядомасць у галіне дзіцячай літаратуры Паўлу Місько прынесла гумарыстычная аповесць “Навасёлы...”. У творы апісваюцца падзеі аднаго месяца з жыцця хлапчукоў-аднагодкаў. Аповесць не толькі пра вясёлыя гульні, жарты і прыгоды сяброў. Гэта твор глыбокай эстэтычна-выхаваўчай і педагагічнай танальнасці. Аўтар паказаў, як бесклапотныя неслухі ў сваёй першароднай душэўнай чысціні, непасрэднасці ўспрымальнасці свету могуць быць незвычайна таленавітымі, стараннымі, акуратнымі, сумленнымі дзецьмі.

Кнігі П. Місько прасякнуты імкненнем падарыць дзіцяці радасць сустрэчы з прыродай, жаданнем абудзіць фантазію, даць урокі чалавечнасці.

Прыгодніцкія традыцыі нацыянальнай літаратуры пісьменнік наследуе і ў аповесці “Грот афаліны” (1985). Асноўныя дзеянні разгортваюцца на фоне паступовага сталення дванаццацігадовага хлопца Янга Сінха, маленства якога прайшло на адным з маляўнічых астравоў архіпелага Вясёлы. Аповесць “Грот афаліны” у 1989 годзе на ўсесаюзным літаратурным конкурсе была адзначана спецыяльным дыпломам.

Папаўняюць скарбонку любімага дзіцячага чытання і літаратурныя казкі Паўла Місько, адрасаваныя дзецям дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту. Найбольш вядомымі казкамі з’яўляюцца “Старамодны заяц”, “Сарока і дзяцел”, “Сінявокае мышаня”, “Прыйдзі, дзень-залацень!”. Усе яго казкі маюць сувязь з народным казачным эпасам і напісаныя на аснове беларускіх народных казак.

Пісьменнік пераклаў на беларускую мову паэму М. В. Гогаля “Мёртвыя душы”, некаторыя творы У. Цендракова, У. Лічуціна, Я. Носава, В. Бялова, перакладаў таксама з украінскай, польскай, балгарскай моў.

Памер павел Місько 9 чэрвеня 2011 года.

З унукам Тамашом за збіраннем дроў для вогнішча. У лесе пад Мінскам. Май 2004 г.

З Васілём Віткам. 04.07.1987.

Творы П. Місько

Аб жыцці і творчасці П. Місько

Творы П. Місько

Місько, П. Адарка і пацукі : быліца / Павел Місько // Крыніца. – 2001. – № 7. – С. 56-66.
Місько, П. Адарка і пацукі : быліца / Павел Місько // Сучасная беларуская проза : традыцыі і наватарства / уклад. У. Сіўчыка, М. Тычыны. – Мінск, 2003. – С. 396-407.
Місько, П. Адкрыў Амерыку праз фортку ; Адзінства процілегласцей : вершы / П. Місько // Мінская праўда. – 2001. – 17 сак.
Місько, П. Акрабат у бутэльцы : аповесці / П. Місько . – Мінск : Юнацтва, 1994. – 558 с.
Місько, П. Анофелес і К0 : аповесць / П. Місько // Полымя. – 2004. - № 1. – С. 75-105.
Місько, П. Арабескі / Павел Місько // ЛіМ. – 2002. – 15 сак.
Місько, П. Багатыя таксама плачуць : гумарэска // Вожык. – 1993. – № 3. – С. 8–9.
Місько, П. Браканьеры : апавяданне / П. Місько // ЛіМ. – 2001. - № 10-11. – С. 9, 12.
Місько, П. Вершы ; Прыгоды Бульбобаў : урыўкі з аповесці ; Прыйдзі, дзень-залацень : урыўкі з кнігі // Беларуская дзіцячая літаратура : хрэстаматыя : вучэбны дапам. для навучэнцаў пед. каледжаў і вучылішчаў / склад. М. Б. Яфімава, В. М. Ляшук. – 2-е выд., перапрац. і дап. – Мінск, 2003. – С. 435-442.
Місько, П. А. Выбраныя творы. У 2 т. Т. 1. Мора Герадота : раман / П. А. Місько ; прадмова Э. Ялугіна. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1991. – 503 с.
Місько, П. А. Выбраныя творы. У 2 т. Т. 2. Градабой : раман / П. А. Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1991. – 598 с.
Місько, П. А. Градабой : раман / П. А. Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1980. – 576 с.
Місько, П. А. Грот афаліны : аповесць : для сярэдняга і стар. шк. узросту / Павел Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2009. – 510 с. – (Бібліятэка школьніка).
Місько, П. А. Грот афаліны : аповесць : для сярэдняга і стар. шк. узросту / Павел Місько ; маст. Ю. К. Зайцаў. – Мінск : Юнацтва, 1985. – 413 с. – (Б-ка прыгод і фантастыкі).
Місько, П. А. Грот афаліны : аповесць / П. А. Місько ; маст. С. А. Волкаў. – Мінск : Юнацтва, 1996. – 397с. – (Школьная бібліятэка).
Місько, П. Журавель і Чапля : байка / П. Місько // Беларусь. – 1994. – № 5. – С. 34.
Місько, П. Зяленыя змеі : аповесць / Павел Місько // Маладосць. – 2004. - № 11-12.
Місько, П. Зямны вандроўнік ; Вальс пенсіянераў : вершы / П. Місько // Роднае слова. – 2001. - № 3. – С. 19.
Місько, П. Казка пра дракона / Павел Місько // Народная воля. – 2001. – 14 сак.
Місько, П. Калодзеж : апавяданне / Павел Місько // Беларусь. – 2001. - № 4. – С. 42–44.
Місько, П. А. Калянае лісце : апавяданні. Аповесці / П. А. Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1974. – 317с.
Місько, П. А. Лекцыя з падвывам : апавяданні, гумарэскі, фельетоны / Павел Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1988. – 254 с.
Місько, П. Мае універсітэты : апавяданне / Павел Місько // ЛіМ. – 2006. - № 48. – С. 9.
Місько, П. Мая палівалка / Павел Місько // Уладзімір Ліпскі : “Не выжываю, а жыву!..” : дапам. для педагогаў, выхавальнікаў, вучняў школ, навучэнцаў вучылішчаў, каледжаў, ліцэяў, студэнтаў ВНУ / аўт.-уклад. М. Яфімава. – Мінск, 2005. – С. 210.
Місько, П. А. Мора Герадота : раман ; Поезд ішоў на Захад : аповесць. Выбранае / П. А. Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1981. – 524 с.
Місько, П. Мушкецеры : трагікамічная гісторыя / П. Місько // Маладосць. – 1997. - № 11. – С. 43-75.
Місько, П. На покліч душы : замест аўтабіяграфіі / П. Місько // Маладосць. – 1981. - № 3. – С. 142-148.
Місько, П. На сцежках Случчыны : драматычны абразок / П. Місько // Слуцкі край. – 2003. – 25 студз.
Місько, П. Навасёлы: аповесць / П. Місько ; Жоўтая акацыя : аповесць / У. Дубоўка ; Алені : апавяданне / І. Пташнікаў. – Мінск : Юнацтва, 1993. – 117с. – (Школьная б-ка).
Місько, П. Не пагаснуць надзеі : вершы / П. Місько // ЛіМ. – 2000. – № 29. – С. 6.
Місько, П. Ніль Адмірары, або Я выбіраю смерць : аповесць / П. Місько // Полымя. – 1999. – № 4-5.
Місько, П. А. Пакуль зямлю мілуе сонца : раман / П. А. Місько. – Мінск : Беллітфонд, 2005. – 155 с.
Місько, П. Памятная сустрэча : згадкі былога лімаўца / П. Місько // ЛіМ. – 2007. - № 8. – С. 6.
Місько, П. Пра першае і адзінае : два апавяданні / П. Місько // Полымя. – 2002. – № 11-12. – С. 193-228.
Місько, П. А. Прыгавораны да жыцця : апавяданне, аповесці / П. Місько. – Мінск : Кнігазбор, 2007. – 356 с.
Місько, П. А. Прыгоды Бульбобаў : аповесці : для сярэдняга шк. узросту / П. А. Місько ; маст. У. Б. Максімаў. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2009. – 167 с.
Місько, П. А. Прыгоды Бульбобаў [Тэкст] : аповесці : для сярэд. шк. узросту / П. А. Місько ; маст. У. Б. Максімаў. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2018. - 167 с.
Місько, П. Прыгоды Бульбобаў : урывак ; Маміна мама ; “Прыйдзі, дзень-залацень” // Беларуская дзіцячая літаратура : хрэстаматыя / аўт.-уклад. М. Ф. Шаўлоўская. – Мінск, 2003. – С. 451-460.
Місько, П. А. Прыйдзі, дзень-залацень ! Казкі дзеда Аўласкі і бабы Параскі [тэкст] : для малод. шк. узросту / Павел Місько ; маст. Г. Хінка-Янушкевіч. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2015. - 310 с.
Місько, П. А. Ружовыя ліўні : вершы / П. А. Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 2001. – 142 с.
Місько, П. Самыя кароткія ночы: аповесць / П. Місько // Маладосць. – 2000. - № 12. – С. 40-76.
Місько, П. Скерца : апавяданне / П. Місько // ЛіМ. – 2004. – № 13. – С. 9, 15.
Місько, П. Смерці яны не баяліся…: апавяданне / П. Місько // Полымя. – 2005. – № 7. – С. 106-117.
Місько, П. У сэрцы сваей мовы : думкі, развагі, крэскі / П. Місько // ЛіМ. – 2002. – № 23-24. – С. 5, 12.
Місько, П. А. Хлопцы, чые вы будзеце…: раман. У 2 кн. Кн. 2 / Павел Місько ; [маст. М. Д. Рыжы]. – Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. – 414 , [2] с. : іл.
Місько, П.А. Хлопцы, чые вы будзеце…: раман. У 2 кн. Кн.1 / Павел Місько; [маст. М. Д. Рыжы]. – Мінск: Мастацкая літаратура, 1990. – 415с. : іл.
Місько, П. Чокнутыя : апавяданне / П. Місько // Звязда. – 2001. – 15 сак.
Місько, П. Чэрці ў коміне : апавяданні, фельетоны, літ. пародыі, аповесць / П. Місько. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1978. – 240 с.
Місько, П. Шычка і Тагальскі : апавяданне / П. Місько // Полымя. – 2004. - № 12. – С. 149-156.
Місько, П. Ядвіня : зрэз / П. Місько // Полымя. – 2001. - № 3. – С. 224-239.

***

Мисько, П. Адарка и крысы : былица / Павел Мисько // Неман. – 2003. – № 3. – С. 113–117.
Мисько, П. А. Градобой : роман / П. А. Мисько. – Москва : Советский писатель, 1982. – 487с.
Мисько, П. Грот афалины : повесть / П. Мисько. – Мінск : Юнацтва, 1988. – 426 с. – (Библиотека приключений и фантастики)
Мисько, П. А. Новоселы, или Правдивая, иногда веселая, а иногда страшноватая книга о необыкновенном месяце в жизни Жени Мурашки : повесть для мл. шк. возраста / П. А. Мисько ; рис. В. Пощастьева. – Минск : Мастацкая літаратура, 1979. – 200 с.
Мисько, П. Полесская сказка : рассказы и повести / П. Мисько. – Москва : Советский писатель, 1977. – 397с.
Мисько, П. А. Приключения Бульбобов : повести, рассказы / П. Мисько. - Мінск : Юнацтва, 1983. - 206с.

Творы П. Місько

Аб жыцці і творчасці П. Місько

Адамовіч, Я. Жыццё пражыць… / Я. Адамовіч // ЛіМ. – 2002. – 19 ліп. – С. 13.
Адліванчык, А. Літаратурныя мясціны Беларусі : да 70-годдзя з дня нараджэння П. Місько / А. Адліванчык // Культура. – 2001. – 14 сак.
Баравікова, Р. Ен быў мысляром і фантазерам / Раіса Баравікова // ЛіМ. – 2011. – 17 чэрв. (№ 24). – С. 7.
Будовіч-Барадуля, Т. В. Празаік, які стаў паэтам. Паэт, які стаў казачнікам / Таццяна Будовіч-Барадуля // Літаратура і мастацтва. – 2016.— 18 сак. (№11). — С. 2.
Ігошына, М. Місько Павел Андрэевіч : да 75-годдзя з дня нараджэння / М. Ігошына // Бібліятэка прапануе. – 2006. - № 1. – С. 17.
Каратай, В. Па дарозе да храма : штрыхі да партрэта Паўла Місько / Віктар Каратай // Роднае слова. – 2001. – № 3. – С. 15-19.
Кенька, М. П. Павел Місько 1931–2011 // Гісторыя беларускай літаратуры ХХ стагоддзя. У 4 т. Т. 4. Кн. 3 / НАН Беларусі, Аддз-не гуманітар. навук і мастацтваў, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ. ; навук. рэд. У. В. Гніламёдаў, С. С. Лаўшук. – Мінск, 2014. – С.322–[343].
Кумакова, В. Незвычайныя героі кнігі Паўла Місько "Прыгоды Бульбобаў" : літаратурная віктарына для 3—4 класаў / В. Кумакова, А. Сухарэвіч // Літаратурная тэрыторыя / склад. : Л. І. Макаранка, В. А. Тамашова. – Мінск, 2016. — С. 10—12. — (Бібліятэка прапануе : кніжная серыя).
Лук’янцава, Л. Выхаванец нашай школы / Ларыса Лук’янцава // Шлях Ільіча. – 1977. – 26 ліп.
Лук’янцава, Л. Пісьменнік Павел Місько / Ларыса Лук’янцава // Кур’ер. – 2001. – 1 сак. (№ 9). – С. 3.
Макарэвіч, Г. Адсюль ён родам / Г. Макарэвіч // Шлях Ільіча. – 1991. – 30 сак.
Мелех, Г. Квэст па аповесці Паўла Місько "Прыгоды Бульбобаў" / Г. Мелех // Бібліятэка прапануе. – 2019. — № 5. — С. 9—12.
Місько Павел Андрэевіч, беларускі пісьменнік // Памяць : гіст.- дакум. хроніка Слуцкага р-на і г. Слуцка. У 2 кн. Кн.2. / рэдкал. : Г. К. Кісялёў [і інш.] ; уклад. В. С. Відлога – Мінск, 2001. - С. 481-485.
Місько Павел Андрэевіч (н.14.3.1931, в. Знамя Слуцкага раёна – 9.6.2011), беларускі пісьменнік, перакладчык, драматург // Культура Беларусі : энцыклапедыя. У 6 т. Т. 5. Л–М / рэдкал. : В. В. Калістратава (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск, 2014. – С.590–591.
Місько Павел Андрэевіч (н. 14.3.1931, в. Знамя Слуцкага р-на Мінскай вобл.), беларускі пісьменнік // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Малайзія – Мугаджары / рэдкал. : Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мінск, 2000. – С. 475.
Павел Місько // Беларуская дзіцячая літаратура : хрэстаматыя : вучэбны дапам. для выш. навучальных устаноў / аўт.-уклад. М. Ф. Шаўлоўская. – Мінск, 2003. – С. 435.
Павел Місько / падрыхт. І. А. Буторына, Г. М. Казловіч // Пачатковае навучанне. – 2013. – № 10. – С. 78.
Павел Місько (Павел Андрэевіч Місько) (1931) // Беларуская дзіцячая літаратура : вучэб. дапам. / А. М. Макарэвіч [і інш.] ; пад агул. рэд. А. М. Макарэвіч, М. Б. Яфімавай. – Мінск, 2008. – С. 519-543.
Падліпская, З. Шчаслівы лёс : пісьменніку-земляку Паўлу Місько / Зоя Падліпская // На мове сэрца : зборнік сучаснай беларускай паэзіі / склад. Т. Ф. Рослік. – Мінск, 2013. – С. 94.
Пазачасавасць на планеце Зямля : пісьменнік Павел Місько пайшоў у лепшы свет // Звязда. – 2011. – 10 чэрв. – С. 14.
Памер пісьменнік Павел Місько // Наша слова. – 2011. – 15 чэрв. (№ 24). – С. 4.
Прысвячаецца памяці пісьменніка Паўла Місько / склаў Лявон Целеш // Краязнаўчая газета. – 2016. — сак.(№12). – С. 7.
Савік, Л. Быць на зямлі чалавекам : да 60-годдзя вядомага празаіка Паўла Місько / Л. Савік // ЛіМ. – 1991. – 15 сак.
Савік, Л. С. Місько Павел / Л. С. Савік // Беларускія пісьменнікі : біябібліягр. слоўнік. У 6 т. Т. 4. Лазарук-Перкін / Ін-т літ. Імя Я. Купалы АН Рэспублікі Беларусь, Беларуская Энцыклапедыя ; пад рэд. А. В. Мальдзіса ; рэдкал. І. Э. Багдановіч [і інш.]. – Мінск, 1994. – С. 317–321.
Саковіч, П. Павел Місько : верш / П. Саковіч // Полымя. – 1997. – № 2. – С. 319.
Саламевіч, Я. З маей перапіскі пра псеўданімы / Янка Саламевіч // Роднае слова. – 2012. - № 2. - С. 18-20. Са зместу: [псеўданімы Паўла Місько] – С. 18-19.
Сасіновіч, Г. Заземлены Палессем / Г. Сасіновіч // Краязнаўчая газета. – 2006. – № 14. – С. 6.
Сасіновіч, Г. “Я радзіму так моцна люблю, што не трэба ніякіх зарокаў…” : да 75 годдзя П. Місько / Г. Сасіновіч // Слуцкі край. – 2006. – 15 сак. – С. 3.
Сідаровіч (Місько), М. Зямны вандроўнік Павел Місько : колькі слоў пра бацьку / Марына Сідаровіч (Місько) // Звязда. - 2016.— 12 сак. — С. 10—11.
Смаль, В. Зяленчыкі на нашай зямлі / В. Смаль // Першацвет. – 1997. - № 6. – С. 93-97.
Субаткоўская, Л. Пісьменнік са Случчыны / Л. Субаткоўская // Слуцкі край. – 2001. – 14 сак.
75 гадоў з дня нараджэння П. А. Місько // Полымя. – 2006. – № 3. – С. 204.
Целеш, Л. Загартаваны Слуцкаю зямлёй / Лявон Целеш // Краязнаўчая газета. – 2016. — сак.(№12). – С. 7.
Чайкоўская, В. Мора Паўла Місько : развагі ў абдымку з кнігай / Вольга Чайкоўская // Звязда. – 2011. – 15 сак. – С. 10.
Шупенька, Г. Калі ёсць, што сказаць людзям / Г. Шупенька // Прага мастацкасці : выбранае / Г. Шупенька. – Мінск, 1996. – С. 186-193.
Шчэрба, С. Місько Павел Андрэевіч, пісьменнік / С. Шчэрба // Беларускі фальклор : энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2. Л–Я / рэдкал. : Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мінск, 2006. – С. 157-158.
Ялугін, Э. Цяжкі шлях да святла : перачытваючы раманы Паўла Місько / Эрнест Ялугін // ЛіМ. – 1990. – 3 жн.
Яфімава, М. А мне ісці наперад даспадобы… / Маргарыта Яфімава // Настаўніцкая газета. – 2001. – 26 крас.

***

Виртуальная выставка: «В стихии родного слова»: к 90-летию Павла Мисько, белорусского писателя / Государственное учреждение «Слуцкая районная центральная библиотека». – Режим доступа : http://slucklib.by/virtualnaya-vystavka-v-stihii-rodnogo-slova-k-90-letiyu-pavla-misko-belorusskogo-pisatelya/. – Дата доступа: 11. 03. 2021.
Земченков, В. Родом из “Белорусской нивы”, или Литературные борозды Павла Мисько / Владимир Земченков // Белорусская нива. – 2001. – 14 марта.
Мартинович, А. «Душа позвала» / А. Мартинович // Знамя юности. – 1981. – 15 марта.
Мисько Павел Андреевич (р. 14.3.1931, д. Знамя Слуцкого района), белорусский писатель // Минская область : энциклопедия. В 2 т. Т. 2. Д-Я / редкол. : Л. Ф. Крупец, Г. П. Пашков (гл. ред.) [и др.]. – Минск, 2007. – С. 372.
Мисько Павел Андреевич (14.3.1931, д. Знамя Слуцкого р-на — 9.6.2011), белорусский писатель, поэт, публицист, переводчик, драматург // Регионы Беларуси : энциклопедия. В 7 т. Т. 5. Минская область. В 3 кн. Кн. 2. З–Н / редкол. : В. В. Андриевич (гл. ред.) [ и др.]. – Минск , 2017. – С. 318.
Мисько Павел Андреевич (р. 14.3.1931, д. Знамя Слуцкого района), белорусский писатель // Республика Беларусь : энциклопедия. В 6 т. Т. 5. Минск-Педиатрия / редкол. : Г. П. Пашков (гл. ред.) и др. – Минск, 2006. – С. 11.

Аб жыцці і творчасці П. Місько